Afrîka! Afrîka! Afrîka!
Afrîka, tarä tî ë
Ô Afrîka, âmôlengê na âtarä tî mo
Ayamba mo mîngi.
Afrîka, mo yeke ngâ tahngömbo pëpe
Afrîka, tarä tî ë, mo dü âmôlngê mîngi.
Mîngi tî âmôlengê sô mo dü, ayeke gï âwâlï
Bâa âmasïka-wâlï tî mo.
Ô Afrîka! tarä,
Kûtu sô na kate tî mo
Ayeke kûtu tî mobangê
Kûtu sô, ayeke tî sêse tî âtarä tî mo
Sô akûi awe
Afrîka! Sô mawa! tarä
Afrîka! tarä, mo wahngo tî âtarä
Na môlengê tî mo, zîa bê tî mo daä äpe
Afrîka ! tarä tî sîrriri,
Tî ndöyê, tî ngyâ,
Âmôlengê na âtarä tî mo
Abara mo, ayamba mo
Afrîka! Afrîka.
Auguste SILLO
Atö na pâsi asï na passa
Anînga laâ mbï mä gô tî mo äpe
Ngbêreyê lêgë tî ë akângbi
Âmôlengê tî mo kwê asûngbi
Âbibê tî mo kwê asungba
Mo yeke töngana âbomböon sô asu nî gbiii asu nî gbä
Lâwa laâ asu ngbö ? Lâwa ?
Zo tî kirringo yângâ na mbï fadësô ayeke daä äpe ?
Ämangêe sô ayeke gï mosumma wala toli laâ
Zo wa laâ alîngbi tî hînga yê sô ? Zo wa ?
Zo wa laâ alîngbi tî zîngo lo sô alahngo na nduzzu ? Zo wa ?
Zo wa laâ alîngbi tî zîa tufa na ndö tî Zâburu ? Zo wa ?
Ka giriri âkötarä tî ë afûta âla awe
Na âbale ti gbikï ngâ na ângûhîngö tî mênë kwê !
Ka ngbanga tî nye laâ âhalë tî âla alîngbi tî gbô âlehngo
Tî kusâra sô ahö âla na nî sô apë ? Ngbanga tî nye ?
Zo tî kirringo yângâ na mbï fadesô ayeke daä äpe ?
Tângo tî ë aga awe
Ë yeke na âbûku tî ë fadësô
Nehngo-terê agä bongö tî ë fadësô
Tara tî dêpa birä na mbï äpe
Mbï yeke lîngbi tî ga sïonî turûgu fadësô
Tara tî dë lî tî mbï na kä äpe
Mbï yeke lîngbi tî kîi varawen tî mbï fadësô
Nye laâ mo tene ? Kôlï-kôndo atoto ?
Ngûlê tî lo ayuru ? Ka ndâli tî nye laâ lo toto ?
Gï ndâli tî tenne sô wandarä atene ?
Ka nye laâ wandara nî atene ?
Lo tene : « Yê tî behngo ayeke ngbâ na nduzzu pëpe »
Na mbâgë tî âla atö na passa asï na pâsi
Na mbâgë tî ë atö na pâsi asï na passa
Jul DEMONDA
Mbï yeke tî mbï sêngê mbumbuse bubangêrë îtä
Mbï pîka li tî mbï ngangü bï na lâ sï mbï wara gûsâ tî yângâ tî mbï
Mo yeke zîa bê tî mo na mbï ndânî nye îtä?
Mo yeke hë mbï na ngyâ ngbanga tî sô nzönî bongö tî terê tî mbï ayeke daä äpe
Nzönî da tî li tî mbï ayeke äpe
Porro tî gerê tî mbï ayeke gï bubba pâpä tî BATA
Mbï yeke tî mbï sêngê bubangêrë îtä
Mo yeke kânga lêgë na mbï ndâ nî nye ?
Bï na lâ mbï yeke lahngo äpe
Na kotta ndäpêrrere mbï na âkôndo ë yeke zîngo lêgë-ôko
PK 12, Gobongö, Bôi-Râbe, Miskîne, 5 Kilo, Fatima, Pêtêvö, Centre-Ville na gerê
Mbï yeke tambûla gï na gerê na gbe tî lâ tî Bêafrîka töngana zo tî fûu
Na ndö tî gîgî sô zo ôko ôko na passa tî lo îtä
Passa nî ayeke tî mo sô mo manda mbetti sï mo gue ayo
Ni laâ lâsô mo yeke sâra mbï na pâsi ngbanga tî sô mo yeke na kotta ndo tî kua
Ita, hînga mo tene na ndö tî gîgî sô, bubba kua ayeke daä äpe
Walâ mo yeke wanganga, mamâ-mafüta, gbya tî koddoro, bubangêrë...
Ë bûngbï ngangü tî ë kwê ë sâra kua tî koddoro tî ë
Sï sêse tî Bêafrîka ague na nduzzu
Babâ Barthelemy Boganda giri atene na ë ZO KWÊ ZO !
Mbênî gbya tî koddoro tî ë ngâ giri atene na ë SÔ ZO LAÂ!
Mabôko na mabôko fadë Bêafrîka ayeke lohndo
Mabôko ôko amû siri na li tî zo äpe
Aimé SERVICE
Mo sô, na ndäpêrrere asï na lâkûi
Yângâ tî da ayeke bâa mo pëpe
Zo tî ngonda sô mo yeke kîi
Lê tî âkôlï na ngû tî pendere
Basënzi masïka
Wâlï tî zîa na da
Mbï gônda pendere tî mo.
Mo sô mamio ayeke kpo gerê tî mo
Tî bara ngangü bê tî kua tî mo,
Sï sakatômbo sô mo yü ayeke yêngi
Na gbê tî sakpä sô irri nî nzângi
Na kotta ndäpêrrere
Na honhngo tî mo
Bâa ndurü kekke na lêgë.
Li tî gerê tî mo ayeke mosoro
Mo yeke na poppo tî âzo tî leke
Âyê sô alîngbi tî kâi koddoro
Na âkodë sô mo hînga kêtê
Basänzi masïka
Wâlï tî zîa na da
Bata terê tî mo nzönî.
Mo sï mo ngbâ tî bata ngabo
Tî tohngo-kôbe tî âtarä
Na yâ tî ta tî basänzi
Na pendere kpë tî sindi
Basänzi masïka
Wâlï tî zîa na da
Mbï yê gï kôbe sô mo tö.
Töngana mbï hön, na pikkango-kôrânzorro
Na yâ tî kpukekke na byâ na yângâ,
Nzara tî yengere gozo nî na mo
Agbû bê tî mbï töngana kâmba
Basënzi masïka
Wälï tî zîa na da
Fa na mbï byâ sô mo hînga.
Mo manda tî êre ngû tî gi susu
Mamâ tî mo afa na mo battango-kôlï
Mo hînga tî yôo nehngo kûngbâ tî ngû
Mo yeke nzönî zo tî fono tî gîgî
Basënzi masïka
Wälï tî zîa na da
Mbï yeke yê mo lâkwê.
Albêrt WILLYBIRO-PASSY
Pendere masika-wâlï tî Bêafrîka
Mo sô mo gbû kekke tî kpu na mabôko tî mo
Sï lâsô ë wara kôbe tî te
Mbï gônda mo mîngi
Aime SERVICE
Kekerêke, ayeke kotta matânga tî mo !
Ngbanga tî nye ?
A'ke ngbanga tî sô mo sâra kpehngba yê mîngi, Mamâ !
Mo bâa :
Bîrï, sô mo ngbâ masïka sô, mbênî pendere mêlengê-kôlï nî atï gï mo !
Lo ngbâ tî bâa gï mo sô, bê tî lo asûru okü !
Lo wo gbä ! Lo tene : sô tînï wâlï tî müngö nî laâ !
Me mo kûi tî mo gï ngyâ, yekeee..
Gahngo sô mo gä na da tî babâ sô, Mamâ, dûnîa awara mo taâ ngangü :
Kôlï nî sô mo mû sô, ayeke fadë taâ gï korrongo sakpä,
Me mo laâ mo ngbâ tî bata lo sô ;
Âde mo bi lo na ngonda äpëe..
Mbï ngâ, mbï sï na tî mbï : tottongo, kobêla, nzara, purû, îno..
Mo 'ke lahngo na bï äpe..
Warrango kôbe na ânzîna yê tî terê tî mbï a'ke ngangü,
me mo laâ mo 'ke bâa pâsï ndâli nî kwê sô..
Lâsô, mbï huru, mbï dö sêse, mbï ne..
Mbï tene mbï gä zo awe..
Mbï töndâ tî tehngo-lê na âmasïka â?
Mbï ngâ, mbï mû wâlï awe ê?
Mo laâ mo 'ke dutï sô.
Bê tî mo tî Mamâ gï na nduzzu :
Mêlengê tî mbï a'ke töngana nye kâ sô o!?
Lo 'ke îri ânde ndo lâwa ?!
Lo 'ke to ânde mbetti tî mabôko tî lo laâ ?!
Atâa mbênî fahngo sakatûmbu, tîtene mbî mä fîon tî lo da..
Kêkerêke ânde, ambênî âmêlengê tî ngellango nî, âtarä tî mo,
a'ke gä ânde tî tï na kate tî mo, tî dö mo, tî zî yângâ tî mo tî bâa :
tanga tî pehmbe tî mo angbâ ôke ?
Mbï ngâ, mbî sï, mbï 'ke toto nzara na mo !
Âdu tî babâ, lo 'ke toto tî lo nzara nî na nduzzu äpe :
Gï na bahngo-ndo tî lo, mo hînga awe !
Taâ gï mo ôko sô !
Sô ndoyê ?? Sô ngangü bê na wâlï ??
Nzapä azîa giri dûnîa tî ë kwê na tï tî mo na taâ lêgë nî !
Nzöbê na kotta ngangü tî Nzapä angbâ na ndö tî mo, Mamâ !
Atâa kwâ, atâa nye kwê : mo 'ke ngbâ ânde gï Mamâ tî mbï lâkwê !
Zo, walâ yê tî nzï ndo tî mo na yâ tî
bê tî mbï a'ke äpe !
Mêlengê tî mo : MÛLÊGËSÔ
Céphas MABADA-MABAYE
Oo sherî pûpûlenge
Zîa mbï voro fûe tî mo sï.
Ayeke ndâli tî mo laâ sï yingo tî mbï afâa.
Ayeke ndâli tî mo laâ bê tî mbï asûru,
Sî terê tî mbï kwê adë na burü.
Ayeke ndâli tî mo laâ terê tî mbï adö,
Töngana âpûpûlenge sô adôdô.
Ayeke ndalî tî mo laâ mbï bâa pâsi,
Sï lî tî mbï agini ngbêreyê ndäpêrrere asï na lâkûi
Îtä, wâlï, îtä-wâlï wala tongolo tî mbï;
Zigga tî mo nî ahön tî lâ sô asu sô.
Nî laâ aziba mbï sï mbï wara zibba.
Taâ tenne, sherî pûpûlenge;
Na terê tî Nzapä,
Nzapä, mo laâ mbï yeke yê kôzo.
Jul DEMONDA